Jak sprawdzić szczelność okien przed zimą i usunąć przeciągi

Szczelność okien najłatwiej sprawdzić w chłodny, wietrzny dzień: przy zamkniętym skrzydle przesuń dłonią albo płomieniem świeczki wzdłuż ramy i przytrzaśnij kartkę papieru między skrzydłem a ościeżnicą. Jeżeli płomień się chwieje, a kartkę da się wyciągnąć bez oporu, okno przepuszcza powietrze. W większości przypadków wystarczy przestawić okucia na docisk zimowy albo wymienić zużyte uszczelki, co można zrobić samodzielnie w jedno popołudnie.

Skąd biorą się przeciągi przy oknach

Zimne powietrze może wpadać do mieszkania w trzech miejscach. Pierwsze to styk skrzydła z ramą, gdzie pracują uszczelki i okucia. Drugie to połączenie ramy z murem, czyli tak zwany montaż: piana, taśmy i obróbki. Trzecie to sama szyba i listwy przyszybowe, choć tu nieszczelności zdarzają się najrzadziej.

Przyczyną bywa zwykłe starzenie się materiałów. Uszczelki z gumy lub EPDM po kilkunastu latach twardnieją i pękają, skrzydła okien drewnianych pracują pod wpływem wilgoci, a w oknach PCV okucia rozregulowują się od codziennego otwierania. Częstym winowajcą jest też niestaranny montaż: piana bez taśm paroszczelnych chłonie wilgoć i z czasem traci właściwości izolacyjne.

Proste testy szczelności, które zrobisz bez narzędzi

• Test kartki. Włóż kartkę papieru między skrzydło a ramę, zamknij okno i spróbuj ją wyciągnąć. Powtórz w kilku miejscach na obwodzie. Kartka wysuwająca się bez oporu wskazuje słaby docisk.
• Test płomienia. Zapaloną świeczkę albo zapalniczkę prowadź powoli wzdłuż styku skrzydła i ramy oraz wzdłuż połączenia ramy z murem. Drgający płomień zdradza ruch powietrza. Uważaj przy tym na firanki.
• Test dłonią. Najlepiej działa wieczorem, gdy na dworze jest kilka stopni, a w pokoju ciepło. Zwilżona dłoń wyczuje nawet niewielki strumień zimnego powietrza.
• Oględziny. Sprawdź, czy uszczelki nie są spękane, spłaszczone lub odklejone, czy na parapecie nie ma śladów zacieków i czy w narożnikach wnęki okiennej nie pojawiają się ciemne plamy.

Dokładniejszy obraz da kamera termowizyjna, którą można wypożyczyć albo zamówić w ramach przeglądu budynku. Termogram pokazuje miejsca, przez które ucieka ciepło, także w murze wokół okna. Takie badanie jest często częścią szerszej oceny budynku, o której piszemy w tekście ile kosztuje audyt energetyczny domu.

Regulacja docisku: tryb zimowy w oknach PCV i aluminiowych

Większość nowoczesnych okien ma na krawędzi skrzydła tak zwane mimośrody, czyli owalne lub okrągłe trzpienie okucia. Ich obrót zmienia siłę docisku skrzydła do ramy. Ustawienie wygląda tak:

1. Otwórz skrzydło i odszukaj trzpienie, zwykle jest ich od trzech do sześciu.
2. Kluczem imbusowym 4 mm albo płaskimi szczypcami obróć każdy z nich tak, by spłaszczona strona lub znacznik był skierowany w stronę uszczelki. Szczegóły zależą od producenta okuć, więc warto zerknąć do instrukcji.
3. Ustaw wszystkie trzpienie jednakowo. Nierówny docisk powoduje, że okno zamyka się ciężko w jednym rogu, a w drugim wciąż przepuszcza powietrze.
4. Powtórz test kartki.

Przy okazji przetrzyj okucia z kurzu i nasmaruj ruchome elementy olejem maszynowym lub smarem do okuć. Uszczelki przemyj wodą z odrobiną płynu do naczyń i zabezpiecz preparatem silikonowym, który przywraca im elastyczność. Wiosną wróć do ustawienia letniego, bo stały mocny docisk szybciej zużywa uszczelki.

Wymiana uszczelek i uszczelnianie starszych okien

Jeśli uszczelka jest popękana lub trwale spłaszczona, regulacja nie pomoże. W oknach PCV i aluminiowych starą uszczelkę wyciąga się z rowka, a nową wciska, zaczynając od górnego narożnika. Przed zakupem zabierz kawałek starej do sklepu albo zanotuj producenta profilu, bo uszczelki różnią się kształtem stopki.

W starych oknach drewnianych bez rowków stosuje się samoprzylepne uszczelki z gumy EPDM w profilu D, E lub P, dobrane do szerokości szczeliny. Pianka poliuretanowa jest tańsza, ale szybciej się zgniata i zwykle wystarcza na jeden sezon. Szczeliny między ramą a murem od wewnątrz można zamknąć akrylem malarskim, ale gdy piana montażowa jest wyraźnie zniszczona, potrzebny będzie ponowny montaż z taśmami paroszczelnymi.

Doraźne sposoby na przeciąg, gdy naprawa musi poczekać

Nie zawsze da się wymienić uszczelki czy wezwać fachowca przed pierwszymi mrozami. Na kilka tygodni pomogą proste rozwiązania:

• przezroczysta taśma uszczelniająca naklejona na styk skrzydła i ramy w oknach, których zimą się nie otwiera,
• wałek z materiału ułożony na parapecie lub pod drzwiami balkonowymi,
• gęste zasłony zaciągane na noc, które ograniczają ruch zimnego powietrza przy szybie,
• odsunięcie łóżka i biurka od nieszczelnego okna, żeby nie siedzieć w strumieniu chłodu.

To jednak tylko łatanie problemu. Okno zaklejone taśmą trudniej przewietrzyć, a zaciągnięte zasłony przed grzejnikiem pod parapetem blokują ciepło. Wiosną warto wrócić do tematu i usunąć przyczynę przeciągu.

Kiedy uszczelnianie przestaje się opłacać

Okno, które ma wypaczone skrzydło, pękniętą ramę, zaparowanie między szybami albo źle osadzoną ościeżnicę, nie odzyska szczelności dzięki uszczelkom. Zaparowana od środka szyba zespolona oznacza utratę gazu i uszkodzoną ramkę dystansową, a więc znacznie gorszą izolacyjność. W takiej sytuacji warto porównać koszt naprawy z wymianą, a także sprawdzić aktualne programy dofinansowania termomodernizacji. Pisaliśmy o nich w artykule jak zaoszczędzić na rachunkach dzięki aktualnym programom rządowym.

Bardzo szczelne okna wymagają też sprawnej wentylacji. Jeśli w mieszkaniu jest wentylacja grawitacyjna, po uszczelnieniu okien przydadzą się nawiewniki okienne albo regularne wietrzenie. Inaczej zamiast przeciągu pojawi się parowanie szyb i wilgoć w narożnikach, a ciepło i tak ucieknie przy wietrzeniu na siłę.